Aapjes kijken op tv

Van de week zat ik in de gemeenschappelijke woonkamer van mijn studentenhuis Scrabble te spelen met een huisgenoot. Op de achtergrond stond de televisie aan, op een commerciële zender. Nu kijk ik uit mezelf weinig tv, en als ik het kijk is het vaak iets flauws op Comedy Central. Ik wist dus niet precies wat voor programma’s er langs zouden komen. Maar om precies te zijn ging het om twee programma’s: ‘Levenslang met Dwang’, over mensen met een dwangstoornis, gevolgd door ‘Bizarre eters’, over mensen die (bijvoorbeeld) alleen maar pizza lusten.

Mijn huisgenoot maakte op een gegeven moment een opmerking in de zin van ‘wat heb je toch een vreemde mensen’. Lichtelijk geïrriteerd antwoordde ik dat die reactie precies is wat ze willen bereiken. Dergelijke programma’s laten hun deelnemers namelijk zelden tot nooit zien als normale mensen die toevallig een probleem of een vreemde eigenschap hebben. Ze zijn vooral bedoeld om het spreekwoordelijke aapjes kijken te faciliteren. Het is sowieso gemakkelijk om neer te kijken op iemand die nogal vreemd doet in het openbaar, maar in dit geval worden de vreemdste gedragingen ook nog opgenomen en uitgelicht. Natuurlijk hebben we niet allemaal een obsessief-compulsieve stoornis, maar ik weet vrij zeker dat de meeste kijkers wel iets gênants hebben dat ze liever niet op camera zouden willen hebben.

Het irriteert me mateloos hoe mensen, in onze zogenaamd tolerante en ruimdenkende maatschappij, hun medemens met een probleem zo makkelijk reduceren tot een ‘freak’. Maar wat ik nog erger vind is dat deze denkwijze structureel gevoed wordt door de massamedia. Wat men werkelijk nodig heeft op dit gebied is meer kennis en begrip voor mensen die, op wat voor manier dan ook, ‘afwijken’ van wat normaal of gezond is. Dat wordt niet bereikt door ze te stereotyperen.

Begrijp me niet verkeerd; ik vind dat je best grappen mag maken over serieuze zaken. Soms is het helemaal niet zo’n slecht idee om het allemaal wat luchtiger te bekijken. Maar er is een verschil tussen een grap maken en je oprecht superieur voelen aan die ‘rare figuren’ die op tv komen. Dat laatste is duidelijk de kwalijke gedachte achter de opname van deze programma’s. Natuurlijk, misschien worden de deelnemers eraan wel daadwerkelijk geholpen met hun persoonlijke probleem, en is dat vooral hun reden om zich ervoor te lenen. Maar het is niet de reden dat die shows bestaan.

Er zijn gelukkig wel uitzonderingen. Ruim een jaar geleden keek ik naar het programma ‘Hij is een Zij’, waarin op verhelderende en respectvolle wijze ingegaan wordt op het leven van een groep transgenders. Saillant detail is wel dat dit programma op de publieke omroep was. Als het niet alleen maar draait om de kijkcijfers, dan kan het ineens wel op een humane manier. Dat doet me denken dat het vooral die jacht op kijkcijfers is die het verschil maakt. Wanneer het alleen maar gaat om de hoeveelheid zapvee die blijft steken op jouw kanaal, is de verleiding om over te gaan tot misinformatie en andere smerige trucs vrij groot.

Maar uiteindelijk moet ik toegeven dat dergelijke programma’s natuurlijk niet voor niets goed scoren, wat de kijkcijferjacht niet het doorslaggevende probleem maakt. Het is vooral dat mensen op zoek gaan naar informatie die ze willen horen. Per slot van rekening is het makkelijker om je eigen vooroordelen bevestigd te krijgen dan om met je neus op de feiten gedrukt te worden. Bovendien wil men zich graag ‘normaal’ voelen. Zo zit de mens helaas in elkaar. Toch hoop ik stiekem nog steeds dat er zich een langzaam stijgende lijn manifesteert in onze ruimdenkendheid.

Advertenties

Deel je mening!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s