Open brief aan Arnon Grünberg

Ik las de Volkskrant van woensdag 11 februari. Die werd me in de handen gedrukt door een verkoper op straat, die ik afwimpelde met ‘prima krant, maar in een studentenhuis is het hebben van een abonnement onpraktisch’. Zoals ik eigenlijk altijd doe. Met een volle boodschappentas aan een armen een kaasbroodje in mijn waffel viel ineens mijn oog op een voetnoot, getiteld ‘Moeder’. Een stukje waarin je schrijft dat je moeder is overleden. Je stond jezelf niet toe om te huilen, vond dat het leven verder moest gaan. Je benadrukte dat zowel je moeder als jijzelf altijd een hekel hebben gehad aan openlijk vertoon van emoties. ‘Alles wat echt is, blijft verborgen.’

Ik begrijp het. Geloof me, ik begrijp het heel goed, deze manier van denken. Maar het is onverstandig.

Het vervolg op pagina drie heb ik natuurlijk ook gelezen. Het vervolg, waarin pseudo-emotieloos verteld wordt hoe het leven eruit zag voor je ouders, nadat ze die gruwelijke holocaust hadden overleefd. Hoe je vader omzwervingen maakte door verschillende onderduikadressen, hoe je moeder probeerde te emigreren naar Amerika maar uiteindelijk toch in Auschwitz belandde. Maar ook over de nauwgezette wijze waarop je moeder je hele jeugd heeft beschreven in haar dagboek, met enkele treffende voorbeelden. Dat gebeurde op een heel mooie manier, met fragmenten waaruit duidelijk wederzijdse liefde blijkt. Het intrigeert me dat het tonen van die liefde tussen jullie in het openbaar geen probleem is. Zo verborgen blijft het dus ook weer niet.

Maar natuurlijk, rouw is iets heel anders. En natuurlijk is je statement op de voorpagina een symbolisch iets, een soort eerbetoon. Een wijze om je respect te tonen voor de verschrikkingen die je moeder vroeger heeft moeten meemaken, een vorm van solidariteit. Ergens is dat natuurlijk heel mooi. Ik zie in dat dat een logische reactie is, voor iemand die is opgevoed door Joodse ouders die de wandaden van de nazi’s hebben ondergaan. Als je zoiets meemaakt, is de enige mogelijkheid: in overlevingsmodus gaan. Je emoties uitschakelen, omdat je in tijden van oorlog nauwelijks tijd hebt om stil te staan bij individuele verliezen, zeker niet zolang je zelf elk moment het loodje kan leggen.

Ieder kind wordt gevormd door zijn opvoeding. Het is voor de hand liggend dat je de manier van denken hebt meegekregen die erin gesleten is in die onzekere oorlogsjaren. Maar het is nu geen oorlog. Althans, niet hier, en niet zodanig dat je onmiddellijk in levensgevaar bent.

Arnon Grünberg, ik ken je niet persoonlijk. Ik heb zelfs niet de illusie dat je dit daadwerkelijk leest. Maar ik wil het toch gezegd hebben, omdat het anders in mijn hoofd blijft rondspoken. Doe jezelf een plezier, en sta jezelf toe om verdriet te hebben. Ik deed dat ook niet toen ik mijn vader verloor, toen ik zestien was. Maar geloof me, je komt jezelf tegen. Een mens heeft rouw nodig, en kan niet altijd dom door blijven gaan. En de mensen om je heen zullen dat begrijpen. Je hoeft echt niet meteen jankend bij een talkshow te gaan zitten, dat is weer het andere uiterste, maar er is niets mis met het echt verwerken van je verlies, al dan niet samen met naasten. Stop met het verbergen van alles wat echt is, want het kan op een zoveel mooiere manier.

Advertenties

One thought on “Open brief aan Arnon Grünberg

  1. Daan Kusen 19 februari 2015 / 18:26

    Mooi geschreven, maar iedereen heeft een andere manier van rouwverwerking. Misschien is het schrijven en publiceren van dit verhaal wel een van hem? Misschien verwerkt hij ze wel tijdens het opschrijven van alles.

Deel je mening!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s