Alles is racisme

Het is de westerse wereld en alles is racisme. Het inmiddels bekende concept van Vice’s Wiegertje Postma (‘het was [maand] en alles was seksisme’) is ook minstens zo toepasbaar op rassenongelijkheid. Waar seksisme nu echter steeds vaker wordt erkend, wordt een benoeming van racisme vaak nog weggewuifd. Men vindt het overdreven, men heeft er nog nooit eerder kwaad in gezien, en als dit zo doorgaat kan men alles wel racisme gaan noemen. Ja. Alles is ook racisme.

Ferguson, Missouri is de afgelopen tijd veel in de media geweest, naar aanleiding van een incident dat de emmer van systematisch racisme liet overlopen. Mike Brown, een achttienjarige zwarte jongen, is daar doodgeschoten door een blanke politieagent om het vermoedelijk gestolen hebben van sigaren. Darren Wilson (de blanke politieagent) is nu, bijna twee maanden later, nog steeds met betaald verlof. Niet ontslagen, nog niet voor het gerecht, maar mag op de bank kijken naar hoe de media Mike Brown eerst neerzetten als een crimineel bendelid, voordat zij hem helemaal vergaten. Dat is racisme.

Meer dan racisme zelf, was deze gebeurtenis een consequentie van racisme. Laten we racisme zien als het denken aan ras met positieve associaties bij blanke mensen en negatieve associaties bij niet-blanke mensen. Dat hoeft niet zo ver te gaan als iedereen uit het Midden-Oosten een terrorist te vinden, of iedereen uit Afrika een aap. We vinden het ook al in de reden die Darren Wilson zag Mike Brown zes keer te beschieten. Hij associeerde de zwartheid van Brown met criminaliteit en opende daarom het vuur.

Mike Brown als ‘gangster’ (l) en Mike Brown’s schoolfoto (r)

In het vormen en in stand houden van deze associaties spelen de media een grote rol. In plaats van de foto van Mike Brown’s afstuderen te gebruiken, zetten zij een foto in waarop hij er uitzag als een ‘gangster’. Dat beïnvloedt de publieke opinie over zijn dood, biedt onterechte verantwoording voor de acties van Darren Wilson en vormt een smet op hoe hij herinnerd zal worden. Dat zijn de consequenties van racisme.

Toch wordt er nu een strenger beleid gevoerd in het aanpakken van racisme in de media. Tom & Jerry filmpjes op YouTube komen nu eerst met een waarschuwing dat de inhoud racistisch is, en Pippi Langkous wordt gecensureerd. Het dienstmeisje in Tom & Jerry is namelijk het enige zwarte personage in de tekenfilms, en Pippi Langkous’ vader wordt benoemd als ‘de negerkoning’, naast andere stereotyperende uitingen. Dit zijn twee voorbeelden waar momenteel ontzettend veel ophef over is. Dat is in essentie logisch, omdat het natuurlijk programma’s zijn waar iedereen voor zichzelf heel veel mooie herinneringen aan heeft. Het is alleen jammer dat we zo snel terugvallen in het ‘maar zo was het altijd al’-argument.

De reden dat de programma’s worden aangepast is precies wat ik hierboven heb uitgelegd. Mediabeelden vormen associaties met alles wat zij weergeven. Als Pippi’s vader de negerkoning is, geeft dat de indruk dat negers één volk zijn, die met z’n allen één koning hebben. Bovendien heeft ‘neger’ in het Zweeds nog altijd een geschiedenis van onderdrukking en is het in de huidige samenleving niet meer een sociaal geaccepteerd woord. Het behouden van zo’n woord in een populaire kinderserie zou dus een stap terug lijken te nemen naar iets waar wij als maatschappij nu al vandaan zijn gegroeid. In plaats van vooruitgang te boeken, zouden we dan vasthouden aan iets dat we gewend zijn, hoe problematisch ook.

Ongeveer hetzelfde geldt voor Tom & Jerry. Als de enige representatie van zwarte mensen het dienstmeisje is, vormt dat associaties voor de kijker. Het ligt er niet dik bovenop, maar zo werkt dat ook niet. Zoals men door de berichtgeving over de dood van Mike Brown (onterecht) kan zijn gesterkt in hun overtuiging dat zwarte mensen direct te associëren zijn met criminaliteit, geeft ook dit zwarte dienstmeisje een specifiek beeld af. Niemand zal ernaar kijken en denken dat zwarte mensen enkel op de juiste plaats is als dienstmeisje, maar het bouwt wel mee aan de associatie die men heeft bij zwarte mensen.

Belangrijk is om te onthouden dat geen van beide televisieseries van de buis of uit de verkoop wordt gehaald. Het blijven programma’s die men leuk vindt en die worden erkend als goed vermaak voor jong en oud. Hier komt alleen bij dat we tegenwoordig ook kunnen zien dat er problematische denkbeelden in verwerkt zitten. In plaats van onze ogen daarvoor te sluiten, kunnen we dat onder ogen komen en passelijke stappen nemen die de gulden middenweg betreden.

Advertenties

2 thoughts on “Alles is racisme

  1. Lucas 4 oktober 2014 / 09:46

    Ik wil Ferguson en Darren Wilson buiten beschouwing laten om het simpele feit dat het de Amerikaanse cultuur is waar ik dan een mening over moet hebben, en de cultuur is niet de mijne…

    Maar verder vind ik dat we niet radicaal genoeg zijn in het compleet uitroeien van racisme.
    http://www.schooltv.nl/no_cache/video/crid/20111123_wic01/

    Dit gaat over de WiC, een hoofdstuk over de Nederlandse geschiedenis wat we onze kinderen leren! We zijn dus actief bezig met het promoten van slavenhandel! De gekleurde medeleerling zal zometeen bang worden dat zijn blanke vriendjes hem willen gaan verhandelen!

    ——–

    Ik hoef verder niet echt meer overdreven te doen, want het zal waarschijnlijk zo zijn dat we vinden dat we -ook- de WiC moeten erkennen voor wat het is. En toch mollen we (bijna systematisch) elke referentie met welke tijdsgeest dan ook. En de vraag is hoe ver je daarmee gaat.

    Tom en Jerry moet je niet naar kijken met de ogen van -nu-, maar met de ogen van -toen-. En dan heb ik het niet eens over de dooddoener van: “Ik merkte vroeger niets er aan”. Ik heb het juist over het feit dat de filmpjes in 1941 werden gemaakt, en Pippi Langkous stamt uit 1945. Het meeste is dus 70 jaar, 80 jaar oud. En toch doen we alsof ze de huidige maatschappij reflecteren. Dat het herkenbaar is, is iets anders. Een toneelstuk uit 1875 kan ook nu voor mensen herkenbaar zijn, en toch niet de huidige maatschappij reflecteren. Zulke dingen wegmasseren is naast censuur ook geschiedvervalsing.

    De vader van Pippi Langkous is Negerkoning, koning der Negers. Hoe praat ik dit goed? Niet, niemand zou koning der Negers moeten zijn. In dit geval sta ik aan de kant van de critici die spreken over geschiedvervalsing. Want waar trek je de grens? Nu willen we kinderen vooral niet blootstellen aan racisme, maar later zal dat voor tieners zijn want in de puberteit ben je gevoelig voor alle invloeden van wat en wie dan ook. Daarna schieten we door naar volwassenen, want “we zijn zo progressief bezig”.

    Om af te sluiten, ik ben juist van mening dat als je dit soort referenties weghaalt, je juist je ogen sluit voor dingen die gebeurd zijn. Ik voel me totaal niet verantwoordelijk voor de slavenhandel gedaan door mensen die onder “mijn” vlag voeren, en er was blijkbaar geld in te verdienen dus dat ze het deden begrijp ik…. maar dat betekent niet dat ik het er mee eens ben. Ik besef daarentegen wél dat het gebeurd is. De WiC bestaat niet meer, en dat is maar goed ook.

    Dus volgens mij kan je beter Tom en Jerry en Pippi Langkous compleet van de buis laten verdwijnen en het in het vak “geschiedenis” proppen. Daar wordt stilgestaan bij het verleden, en kijkt men er in mijn ogen met de juiste ogen naar. Deze “gulden middenweg” is in mijn ogen het ergste dat je kan doen.

    • Meike van Roessel 4 oktober 2014 / 11:51

      Ik ben bereid met je mee te gaan als het gaat om Pippi Langkous. Ik ben zelf dan ook van mening dat de weg die voor Tom & Jerry is gekozen de beste is. Die manier past zelfs heel goed in wat jij hierboven uiteenzet, dus ik snap niet goed wat daarin je probleem is.

      Dat dienstmeisje verdwijnt niet uit Tom & Jerry, maar er wordt van tevoren een boodschap gegeven: “dit programma bevat racistische inhoud”. Dat is zo.
      We moeten erkennen dat het in een andere tijd is geschreven, waardoor de waarden en normen niet meer stroken met die van ons nu. Ook moeten we erkennen dat dit soort beeldvorming niet goedgekeurd mag worden; toen niet en nu niet.
      Dat het toen als oké werd gezien, betekent niet dat het oké was.

      De disclaimer van racistische content lijkt me dus de beste oplossing. Je houdt het programma intact, laat de racistische content op haar plaats, maar geeft wel aan dat het racistische beeldvorming is. Ook dat zorgt dat men niet (onbewust) aanneemt wat er getoond wordt.

Deel je mening!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s